Sabit Protezde İlk Karar Malzeme Seçmek Değildir
Sabit protez araştırılırken zirkonyum, porselen veya farklı kaplama materyalleri ön plana çıkabilir. Ancak tedavi planının başlangıç noktası materyalin adı değildir.
Önce mevcut problemin ne olduğu belirlenir.
İleri derecede madde kaybı bulunan ancak korunabilecek bir diş için kron düşünülebilir. Bir veya daha fazla diş eksikliğinde köprü değerlendirilebilir. Eksik bölge implantla tamamlanacaksa implant üstü sabit bir restorasyon gündeme gelebilir.
Bu nedenle benzer görünen diş eksikliklerinde farklı sabit protez planları oluşturulabilir.
Sabit Protez Nedir?
Sabit protezler dişe veya implant gibi bir desteğe bağlanan ve kişi tarafından günlük olarak takılıp çıkarılmayan protetik restorasyonlardır.
Sabit protetik tedavinin amacı vakaya göre:
- ileri madde kaybı olan bir dişin formunu yeniden oluşturmak,
- kaybedilmiş bir veya daha fazla dişi tamamlamak,
- çiğneme ve kapanış ilişkisini yeniden düzenlemek,
- dişlerin görünümünü mevcut ağız yapısıyla uyumlu hâle getirmek
olabilir.
Sabit protez tek bir uygulamanın adı değildir. Kron, diş destekli köprü ve implant üstü sabit restorasyonlar farklı destek ve planlama gereksinimlerine sahiptir.
Kron ile Köprü Arasındaki Fark Nedir?
Kron ve köprü sabit restorasyonlardır ancak aynı amaçla kullanılmaz.
Kron, mevcut bir dişin hazırlanan bölümünün üzerini örten restorasyondur. İleri madde kaybı, kırık veya farklı restoratif ihtiyaçların bulunduğu korunabilir dişlerde değerlendirilebilir.
Köprü ise eksik diş bölgesini tamamlamak amacıyla bir veya daha fazla destekten yararlanan sabit restorasyondur.
Geleneksel diş destekli köprülerde eksik alanın çevresindeki uygun dişler destek olarak hazırlanabilir. Köprünün yapısı ve destek sayısı eksik bölgenin uzunluğuna, destek dişlere ve kapanış koşullarına göre değişir.
Bu nedenle “kron” ve “köprü” ifadeleri birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Sabit Protez Hangi Durumlarda Değerlendirilebilir?
Sabit protez farklı klinik gereksinimlerde gündeme gelebilir.
Bunlar arasında:
- ileri derecede madde kaybına uğramış ancak korunabilir dişler,
- kırılmış veya yapısal desteği azalmış dişler,
- bir veya birkaç diş eksikliği,
- mevcut kron veya köprünün yenilenmesini gerektiren durumlar,
- implant üzerine sabit bir diş veya köprü planlanması
yer alabilir.
Ancak dişte büyük bir dolgu bulunması, kanal tedavisi yapılmış olması veya bir dişin eksik olması tek başına standart bir sabit protez kararı oluşturmaz.
Kalan diş dokusu, destek dokular ve alternatif restorasyon seçenekleri birlikte değerlendirilir.
Her Eksik Diş İçin Köprü Uygun mudur?
Hayır.
Köprü uygulanabilmesi için eksik diş boşluğunun yanında veya uygun bölgede yeterli destek sağlanabilmesi gerekir.
Diş destekli köprü planlanırken destek olacak dişlerin:
- çürük ve mevcut restorasyon durumu,
- kalan sağlam diş dokusu,
- periodontal desteği,
- kök ve çevre kemik yapısı,
- konumu,
- üzerine gelecek çiğneme kuvvetlerini taşıma kapasitesi
değerlendirilebilir.
Eksik alanın uzunluğu da planı etkiler.
Uygun destek oluşturulamıyorsa hareketli protez veya implant destekli seçenekler gibi farklı protetik çözümler gündeme gelebilir.
Diş Destekli Köprü ile İmplant Üstü Sabit Protez Nasıl Ayrılır?
Her iki tedavi de eksik dişlerin sabit şekilde tamamlanmasını sağlayabilir ancak destek kaynakları farklıdır.
Diş destekli köprüde protezin desteği uygun doğal dişlerden alınır.
İmplant üstü sabit restorasyonda ise destek çene kemiğine yerleştirilen dental implant veya implantlardan sağlanır.
Karşılaştırmada:
- komşu doğal dişlerin mevcut durumu,
- eksik bölgenin uzunluğu,
- kemik yapısı,
- implant cerrahisinin uygunluğu,
- kapanış,
- ağız hijyeni,
- protetik alan
dikkate alınabilir.
Bu nedenle implantın her eksik dişte otomatik olarak köprüden daha iyi olduğu veya köprünün her zaman daha kolay bir seçenek olduğu söylenemez.
Her iki yaklaşımın da uygunluğu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Destek Dişler Neden Ayrıntılı Değerlendirilir?
Bir köprünün uzun dönem işlevi yalnızca üzerine yerleştirilen protez materyaline bağlı değildir.
Protezi taşıyan doğal dişler de planın önemli bir parçasıdır.
Destek dişte aktif çürük, diş eti ve periodontal destek problemi, başarısız bir restorasyon veya farklı bir tedavi gereksinimi varsa bunların sabit protezden önce ele alınması gerekebilir.
Ayrıca köprünün altındaki ve çevresindeki alanların günlük olarak temizlenebilmesi de tasarımın sürdürülebilirliği açısından önem taşır.
Bu nedenle protez planı yapılırken yalnızca eksik diş boşluğuna değil, bütün destek sistemine bakılır.
Sabit Protez Materyali Nasıl Seçilir?
Sabit restorasyonlarda farklı seramikler, zirkonya esaslı materyaller, metal-seramik sistemler veya başka dental materyaller kullanılabilir.
Tek bir materyalin her diş ve her hasta için en iyi seçenek olduğu söylenemez.
Materyal seçiminde:
- ön veya arka diş bölgesi,
- restorasyonun kron veya köprü olması,
- köprünün uzunluğu,
- destek dişlerin yapısı,
- restorasyon için kullanılabilecek alan,
- kapanış ve çiğneme kuvvetleri,
- karşıt dişler,
- görünüm beklentisi,
- temizlenebilirlik
dikkate alınabilir.
Materyalin adı tek başına restorasyonun dayanıklılığını veya estetik sonucunu garanti etmez.
Sabit Protez Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
İlk aşama ağız ve dişlerin değerlendirilmesidir.
Muayenede restorasyon yapılacak dişler, eksik alan, diş eti ve destek dokular, mevcut restorasyonlar ve kapanış incelenebilir. Gerekli durumlarda radyografik değerlendirmeden yararlanılır.
Doğal diş destekli kron veya köprü planlanıyorsa destek dişler restorasyon için uygun biçimde hazırlanır.
Ardından protezin hazırlanması için ağızdan gerekli ölçü ve kayıtlar alınır. Tedavi planına göre kalıcı restorasyon hazırlanana kadar geçici bir restorasyon kullanılabilir.
Prova aşamalarında:
- protezin oturumu,
- komşu dişlerle temasları,
- kapanış,
- şekil ve görünüm
kontrol edilir.
Gerekli düzenlemelerin ardından kalıcı restorasyon uygun yöntemle sabitlenir.
İşlem sayısı ve tedavi süresi yapılacak restorasyona, destek dişlerin mevcut durumuna ve varsa ön tedavilere göre değişebilir.
Sabit Protez Takıldıktan Sonra Hassasiyet Olabilir mi?
Doğal diş üzerinde hazırlık yapılan bazı tedavilerden sonra geçici sıcak-soğuk hassasiyeti veya alışılmadık bir temas hissi yaşanabilir.
Ancak belirgin, giderek artan veya uzun süren ağrı yalnızca “proteze alışma” olarak değerlendirilmemelidir.
Böyle bir durumda:
- destek diş,
- kapanış,
- restorasyonun uyumu,
- diş eti ve çevre dokular
yeniden değerlendirilebilir.
İmplant üstü restorasyonlarda ise doğal diş hassasiyetinden farklı olarak implant çevresi dokuların ve protetik bağlantıların kontrolü önem taşır.
Sabit Protezin Bakımı Nasıl Yapılır?
Sabit olması, protezin bakım gerektirmediği anlamına gelmez.
Kronların çevresi doğal dişlerle birlikte düzenli olarak temizlenmelidir.
Köprülerde ise eksik dişin yerine geçen bölümün altında standart diş fırçasının ulaşamadığı alanlar bulunabilir. Bu bölgelerin temizliği için protezin tasarımına uygun diş ipleri, ara yüz fırçaları veya farklı ağız bakım araçları önerilebilir.
İmplant üstü sabit protezlerde de implant çevresindeki dokuların ve protezin altında ulaşılması güç alanların temizliği önemlidir.
Uygun temizlik yöntemi kullanılan protezin yapısına göre değişebilir.
Sabit Protez Ömür Boyu Kullanılabilir mi?
Sabit protezler için herkese geçerli bir ömür boyu kullanım garantisi verilemez.
Restorasyonun kullanım sürecini:
- destek dişlerin sağlığı,
- ağız hijyeni,
- çürük riski,
- periodontal durum,
- çiğneme ve sıkma kuvvetleri,
- restorasyon materyali ve tasarımı,
- düzenli kontroller
etkileyebilir.
Zaman içerisinde protezin kendisinde veya destek dokularda değişiklik gelişebilir.
Bu nedenle uzun süredir sorunsuz kullanılan bir sabit protezin bile ağız ve diş kontrolleri sırasında değerlendirilmesi önemlidir.
Sabit Protez Ne Zaman Yeniden Değerlendirilmelidir?
Şu değişiklikler fark edildiğinde kontrol gerekebilir:
- kron veya köprüde hareket ya da gevşeme hissi,
- protezde kırık veya çatlak,
- çiğneme sırasında yeni başlayan ağrı,
- protez çevresinde tekrarlayan kanama veya şişlik,
- kötü tat veya kokuya eşlik eden lokal problem,
- protezin kenarında yeni bir boşluk hissi,
- kapanışın değiştiğini düşündüren temas problemi.
Bu bulguların nedenini yalnızca proteze bakarak belirlemek mümkün olmayabilir. Protezin kendisi, destek dişler ve çevre dokular birlikte değerlendirilmelidir.
Protez Diş Tedavileri ile İlişkisi Nedir?
Sabit protez, Protez Diş Tedavileri kapsamındaki protetik seçeneklerden biridir.
Eksik diş sayısı veya destek koşulları sabit bir restorasyona uygun değilse hareketli protezler değerlendirilebilir. İmplant desteğinin kullanıldığı durumlarda ise cerrahi ve protetik plan birlikte ele alınır.
Bu nedenle sabit protez seçimi, diğer protetik seçeneklerden bağımsız olarak değil ağız içerisindeki mevcut koşullarla birlikte yapılır.
Muayene ve Randevu Bilgileri
Sabit protez planlamasında ilk amaç yalnızca dişi kaplamak veya eksik alanı doldurmak değildir. Korunabilir dişlerin durumu, destek dokular, eksik bölge, kapanış, temizlenebilirlik ve alternatif protetik seçenekler değerlendirilerek kron, köprü veya implant üstü sabit restorasyonun uygunluğu belirlenebilir.
Yükseltepe, Keçiören’de bulunan Lema Ağız ve Diş Polikliniği için muayene ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.