Ortodonti Rehberi

Ortodonti nedir ve hangi durumlarda değerlendirilir?

Ortodonti, dişlerin ve çenelerin birbirleriyle olan ilişkilerini inceleyen diş hekimliği alanıdır. Dişlerde çapraşıklık, aralık, öne veya geriye konumlanma ile alt ve üst dişlerin kapanışındaki uyumsuzluklar ortodontik değerlendirme gerektirebilir.

Ortodonti yalnızca daha düzgün görünen dişler elde etmek amacıyla düşünülmemelidir. Dişlerin nasıl kapandığı, çiğneme sırasında birbirleriyle nasıl temas ettiği ve temizlenebilirliği de planlamanın parçasıdır.

Kişinin aynada fark ettiği problem ile klinik olarak değerlendirilmesi gereken durum her zaman aynı olmayabilir. Bu nedenle uygulanacak yönteme yalnızca fotoğraf, yaş veya görünen çapraşıklık üzerinden karar verilmez.

Ortodontik değerlendirmede nelere bakılır?

İlk değerlendirmede dişlerin konumu kadar ağız içindeki genel ilişkiler de incelenir. Gerektiğinde fotoğraflar, ölçüler veya dijital kayıtlar ve radyografik görüntüler tedavi planına yardımcı olabilir.

Dişlerin konumu ve kapanış

Alt ve üst dişlerin birbirine nasıl temas ettiği, dişler arasında boşluk veya çapraşıklık bulunup bulunmadığı ve belirli dişlerin normal konumundan farklı yerde olup olmadığı değerlendirilir.

Amaç yalnızca ön dişleri aynı hizaya getirmek değildir. Dişlerin birbiriyle oluşturduğu kapanışın da plan içerisinde ele alınması gerekir.

Çene gelişimi ve yaş

Ortodontik değerlendirme çocukluk, ergenlik veya yetişkinlik döneminde yapılabilir. Bununla birlikte büyüme ve gelişimin devam ettiği hastalarda çene ilişkileri ile tedavinin zamanlaması farklı bir önem taşıyabilir.

Yetişkinlerde de diş hareketi planlanabilir; ancak diş ve diş eti sağlığı, mevcut restorasyonlar ve bireysel tedavi ihtiyaçları ayrıca dikkate alınır.

Ağız ve diş sağlığı

Ortodontik tedaviye başlamadan önce dişlerin ve diş etlerinin sağlıklı olması önemlidir. Tedavi gerektiren çürükler, diş eti sorunları veya başka ağız sağlığı problemleri bulunuyorsa bunların ortodontik planla birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Daha önce travma görmüş veya farklı bir tedavi uygulanmış dişlerin de ilk görüşmede hekime bildirilmesi yararlıdır.

Ortodontik tedavi seçenekleri nasıl belirlenir?

Ortodontik tedavide tek bir aparey her hasta için en doğru seçenek değildir. Dişlerin hareket ettirilmesi gereken yön, problemin kapsamı, kapanış ilişkisi ve kişinin apareyi kullanabilme özellikleri tercih edilecek yöntemi etkiler.

Sabit diş telleri

Sabit ortodontik sistemlerde braketler dişlere tutturulur ve teller aracılığıyla kontrollü diş hareketi oluşturulur. Braketler metal veya daha az görünür farklı materyallerden üretilebilir.

Sistem hasta tarafından çıkarılamadığı için tedavi boyunca ağız bakımının düzenli sürdürülmesi ve braketlerin zarar görmesini önleyecek kullanım alışkanlıklarına dikkat edilmesi gerekir.

Şeffaf plaklar

Şeffaf plaklar, dişlerin üzerine oturan ve hasta tarafından çıkarılıp takılabilen apareylerdir. Dişlerin planlanan yönde kademeli hareketini sağlamak amacıyla bir plak serisi kullanılabilir.

Çıkarılabilir olmaları kullanım kolaylığı sağlayabilir ancak tedavinin ilerlemesi hastanın önerilen kullanım düzenine uyum göstermesine bağlıdır.

Şeffaf görünmeleri, her ortodontik problemin plaklarla tedavi edilebileceği anlamına gelmez. Uygunluk, dişlerin ve kapanışın klinik değerlendirilmesi sonucunda belirlenir.

Diğer ortodontik apareyler

Bazı ortodontik problemlerde hareketli apareyler, fonksiyonel apareyler veya farklı yardımcı sistemler değerlendirilebilir. Özellikle büyümenin devam ettiği kişilerde tedavinin hedefi yalnızca tek tek dişlerin dizilimi olmayabilir.

Bu nedenle internette görülen belirli bir apareyi talep etmek yerine önce ortodontik problemin tanımlanması daha sağlıklı bir yaklaşım sağlar.

Ortodonti tedavisinin süresi neden değişir?

Ortodontik tedavi için herkes adına geçerli tek bir süre vermek mümkün değildir.

Tedavinin süresini etkileyebilecek faktörler arasında:

• Diş hareketinin miktarı
• Kapanış probleminin kapsamı
• Kullanılan ortodontik aparey
• Büyüme ve gelişim durumu
• Gerekli ek diş tedavileri
• Tedavi planına ve kontrol randevularına uyum
• Şeffaf plak veya elastik gibi hasta kullanımına bağlı unsurlar

yer alabilir.

Başlangıçta öngörülen süre de tedavi ilerledikçe klinik duruma göre yeniden değerlendirilebilir. Bu nedenle yalnızca “kaç ay sürer?” sorusu yerine hangi aşamalardan oluşacağı ve süreyi hangi faktörlerin etkileyebileceği de görüşülmelidir.

Tedavi boyunca hasta uyumu neden önemlidir?

Ortodontik tedavi yalnızca klinikte gerçekleştirilen işlemlerden oluşmaz. Kontrol randevularına devam etmek, kullanılan apareyin bakımını yapmak ve hekimin önerdiği kullanım düzenine uymak sürecin önemli parçalarıdır.

Şeffaf plak, elastik veya çıkarılabilir aparey kullanılan tedavilerde hasta uyumu daha görünür hâle gelir. Apareyin önerilenden farklı kullanılması planlanan diş hareketini ve tedavi takvimini etkileyebilir.

Sabit braketlerde ise braket veya tellerin hasar görmesi tedavide ek müdahaleler gerektirebilir. Apareyde kırılma, batma veya beklenmeyen başka bir sorun fark edilirse kontrol zamanını beklemek yerine klinikle iletişime geçilmesi uygun olur.

Ortodonti sırasında ağız bakımı nasıl ele alınır?

Ortodontik tedavide dişlerin hareket ettirilmesi kadar ağız sağlığının korunması da önemlidir.

Özellikle sabit braketler, diş yüzeylerinde yiyecek artığı ve plağın temizlenmesini daha ayrıntılı hâle getirebilir. Bu nedenle fırçalama ve diş aralarının temizliği günlük bakımın önemli bir parçasıdır.

Şeffaf plak kullanan kişilerin de hem dişlerini hem plaklarını önerildiği biçimde temizlemesi gerekir. Plakların temiz olmayan dişlerin üzerine tekrar takılması ağız hijyeni açısından istenmeyen bir durum oluşturabilir.

Ortodontik kontroller, rutin diş ve diş eti değerlendirmelerinin tamamen yerine geçtiği anlamına gelmez. Kişisel gereksinime göre genel diş kontrollerinin sürdürülmesi gerekebilir.

Tedavi bittikten sonra neden pekiştirme gerekir?

Diş tellerinin çıkarılması veya şeffaf plaklarla aktif hareketin tamamlanması, ortodontik sürecin her zaman son adımı değildir.

Dişlerin yeni konumlarında korunabilmesi amacıyla retainer olarak da adlandırılan pekiştirme apareyleri kullanılabilir. Bunlar çıkarılabilir veya dişlerin arka yüzeyine sabitlenen sistemler şeklinde olabilir.

Dişler zaman içinde yeniden hareket etme eğilimi gösterebildiğinden pekiştirme planına uyulması önemlidir. Hangi retainerın kullanılacağı ve kullanım sıklığı kişisel tedavi planına göre belirlenir.

Retainerın kırılması, kaybolması veya artık uygun şekilde oturmaması durumunda uzun süre beklemeden değerlendirme yapılması gerekir.

İlk ortodonti görüşmesinde hangi sorular sorulabilir?

İlk görüşmede yalnızca tedavi ücretini veya kullanılacak apareyin adını öğrenmek yerine planın neden önerildiğini anlamaya çalışmak daha kapsamlı bir karar vermeye yardımcı olur.

Şu sorular görüşmede ele alınabilir:

• Ortodontik problemim tam olarak nedir?
• Yalnızca dişlerin dizilimi mi, kapanış da mı etkileniyor?
• Benim durumumda hangi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir?
• Önerilen yöntemin alternatifleri var mı?
• Şeffaf plak benim durumum için uygun mu?
• Herhangi bir diş tedavisinin ortodontiden önce yapılması gerekiyor mu?
• Tedavi süresini hangi faktörler etkileyebilir?
• Kontroller hangi amaçla yapılacak?
• Tedavi sırasında ağız bakımında nelere dikkat etmeliyim?
• Aktif tedavi bittikten sonra nasıl bir pekiştirme planı uygulanacak?

İlk klinik ziyareti ve genel hasta süreci hakkında bilgi için Hasta Rehberi sayfasını da inceleyebilirsiniz.

Keçiören’de ortodonti değerlendirmesi

Lema Ağız ve Diş Polikliniği, Yükseltepe Mahallesi’nde Keçiören’de hizmet vermektedir. Ortodontik değerlendirmede amaç yalnızca belirli bir diş teli veya plak sistemini seçmek değil; dişlerin dizilimini, kapanışı ve kişisel tedavi gereksinimlerini birlikte inceleyerek uygun seçenekleri belirlemektir.

Dişlerinizin ve kapanışınızın ortodontik açıdan nasıl değerlendirilebileceğini öğrenmek için randevu talebi oluşturabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Ortodonti yalnızca çocuklara mı uygulanır?

Hayır. Ortodontik değerlendirme çocuklarda, ergenlerde ve yetişkinlerde yapılabilir. Ancak büyüme ve gelişimin devam edip etmemesi, diş ve diş eti sağlığı ve problemin türü tedavinin zamanlamasını ve kullanılabilecek yöntemleri etkileyebilir.

Ortodontik tedavi sırasında genel diş kontrollerime devam etmeli miyim?

Ortodontik takip, genel ağız ve diş sağlığı kontrollerinin tamamen yerine geçmez. Çürük, diş eti sağlığı ve diğer diş sorunlarının kişisel gereksinime göre takip edilmesi gerekebilir. Kontrol sıklığı diş hekiminizin değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

Daha önce darbe almış bir dişi ortodonti görüşmesinde belirtmeli miyim?

Evet. Daha önce travma görmüş, kanal tedavisi uygulanmış veya başka önemli bir tedavi geçirmiş dişler ilk değerlendirmede belirtilmelidir. Bu bilgiler ilgili dişlerin ortodontik plan içerisindeki değerlendirilmesini etkileyebilir.