Süt Dişinde Tedavi Kararı Nasıl Verilir?
Süt dişi tedavisinde ilk soru yalnızca “dolgu mu yapılacak, diş mi çekilecek?” değildir.
Öncelikle dişin ne kadar hasar gördüğü ve tedaviyle işlevini sürdürmesinin mümkün olup olmadığı değerlendirilir. Dişin doğal olarak düşmesinin beklendiği dönem ile alttaki daimi dişin gelişimi de planlamanın bir parçasıdır.
Bu değerlendirme sonucunda dişin korunması mümkünse restoratif veya pulpa tedavilerine yönelik seçenekler gündeme gelebilir. Diş korunamayacak durumdaysa ya da farklı klinik gerekçeler bulunuyorsa çekim değerlendirilebilir.
Süt Dişlerini Neden Korumaya Çalışırız?
Süt dişleri geçici olmakla birlikte çocukluk döneminde önemli görevler üstlenir.
Çiğnemeye ve konuşmanın gelişimine katkıda bulunurlar. Aynı zamanda daimi dişler sürmeden önce diş dizisindeki alanın korunmasında rol oynarlar.
Bu nedenle “nasıl olsa düşecek” düşüncesi, çürük veya enfeksiyon bulunan bir süt dişinin değerlendirilmeden bekletilmesi için yeterli değildir.
Öte yandan amaç her süt dişini koşulsuz biçimde ağızda tutmak da değildir. Dişin korunabilirliği ve çocuğun genel ağız-diş gelişimi birlikte değerlendirilmelidir.
Süt Dişi Çürüğünde Hangi Tedaviler Değerlendirilebilir?
Süt dişi çürüklerinin derinliği ve etkilediği dokular aynı değildir. Bu nedenle uygulanabilecek tedavi de dişten dişe değişebilir.
Süt Dişi Dolgusu
Çürük uygun aşamadaysa hasarlı dokuların değerlendirilmesinin ardından diş restoratif bir tedaviyle onarılabilir.
Dolgu kararı verilirken çürüğün büyüklüğü, dişte kalan sağlıklı dokular ve dişin ağızda kalması beklenen süre dikkate alınır.
Süt dişi olması, dişe dolgu yapılamayacağı anlamına gelmez.
Pulpa veya Kanal Tedavisi
Çürük dişin daha iç kısmındaki canlı dokuları etkilediğinde yalnızca dolgu yeterli olmayabilir.
Dişin durumuna göre pulpa dokusuna yönelik tedaviler veya kanal tedavisi değerlendirilebilir. Amaç, uygun bir süt dişinin işlevini sürdürebilmesini sağlamaktır.
Her derin çürük aynı tedaviyi gerektirmez ve her süt dişinin kanal tedavisiyle korunması mümkün olmayabilir. Tedavi seçeneği muayene sonucunda belirlenir.
Süt Dişinin Çekilmesi
Dişin yapısı tedaviyle korunamayacak kadar zarar gördüğünde, enfeksiyonun durumu veya daimi dişin gelişimi gibi nedenlerle çekim gündeme gelebilir.
Çekim kararı yalnızca dişin çürük görünmesine dayanmaz. Dişin kalan dokuları, çevresindeki durum, doğal düşme zamanı ve alttaki daimi diş birlikte değerlendirilir.
Süt Dişine Kanal Tedavisi Yapılabilir mi?
Gerekli ve uygun durumlarda süt dişine kanal tedavisi uygulanabilir.
Süt dişindeki problem dişin iç dokularına ilerlediğinde, dişin yapısı ve gelişim durumu tedaviyle korunmaya elverişliyse kanal veya diğer pulpa tedavileri değerlendirilebilir.
Tedavinin kapsamı her çocukta aynı değildir. İşlemin tek seansta veya birden fazla aşamada tamamlanması da dişin mevcut durumuna göre değişebilir.
Bir Süt Dişinin Çekilmesine Ne Zaman Karar Verilir?
Çekim, yalnızca süt dişinin ileride düşecek olması nedeniyle seçilen rutin bir yöntem değildir.
Dişin tedaviyle korunup korunamayacağı öncelikle değerlendirilir. Dişte ileri düzey yapısal kayıp, enfeksiyon veya daimi dişin sürmesiyle ilişkili bir durum varsa çekim tedavi seçeneklerinden biri olabilir.
Dişin doğal düşme dönemine yakın olup olmadığı da karar sırasında dikkate alınır.
Bu nedenle aynı büyüklükte görünen iki süt dişi çürüğünde bile tedavi planı farklı olabilir.
Erken Süt Dişi Kaybında Yer Tutucu Ne Zaman Değerlendirilir?
Bir süt dişi doğal düşme zamanından önce kaybedildiğinde oluşan boşluğun korunması bazı çocuklarda önemli olabilir.
Komşu dişler boşluğa doğru hareket ederse daha sonra sürecek daimi diş için mevcut alan azalabilir. Böyle bir risk bulunduğunda yer tutucu uygulaması değerlendirilebilir.
Ancak her süt dişi çekiminden sonra yer tutucu yapılması gerekmez.
Karar; kaybedilen dişin hangisi olduğuna, çocuğun dişlenme dönemine, mevcut boşluğa ve alttaki daimi dişin gelişimine göre verilir.
Daimi Dişin Gelişimi Tedavi Planını Nasıl Etkiler?
Süt dişi ve onun yerini alacak daimi diş birbirinden tamamen bağımsız değerlendirilmez.
Süt dişinin ne kadar süre daha ağızda kalmasının beklendiği ile daimi dişin gelişim ve sürme aşaması; özellikle kanal tedavisi, çekim veya yer tutucu planında önem taşıyabilir.
Bu nedenle süt dişi tedavisinde çocuğun yalnızca mevcut şikâyetine değil, devam eden diş gelişimine de bakılır.
Ağrı veya Şişlik Varsa Ne Yapılmalı?
Çocukta diş ağrısı, diş etinde şişlik veya yüzde şişlik gibi belirtiler bulunuyorsa diş hekimi değerlendirmesi geciktirilmemelidir.
Bu belirtilerin nedeni yalnızca dışarıdan bakılarak belirlenemez. Çürüğün kapsamı, dişin iç ve çevre dokularının durumu ile dişin korunabilirliği değerlendirilmelidir.
Çocuğa ilaç veya ağrı kesici verilmesi gerekiyorsa kullanım planı sağlık meslek mensubunun önerisine göre belirlenmelidir.
Çocuklarda Süt Dişi Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
İlk aşamada çocuğun şikâyeti ve ağız-diş durumu değerlendirilir. Gerektiğinde dişin ve çevre dokuların durumunu anlamaya yardımcı olacak görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Ardından diş için uygun yaklaşım belirlenir. Bu yaklaşım:
- dolgu,
- pulpa veya kanal tedavisi,
- çekim,
- erken diş kaybı varsa yer ihtiyacının değerlendirilmesi
gibi farklı adımları içerebilir.
Çocuğun yaşı, iletişim düzeyi ve tedaviye uyumu da sürecin planlanmasında dikkate alınır.
Muayene ve Randevu Bilgileri
Süt dişindeki bir çürüğün yalnızca görünümüne bakarak dolgu, kanal tedavisi veya çekim gerekip gerekmediğine karar vermek mümkün değildir. Dişin korunabilirliği, çocuğun gelişim dönemi ve daimi dişin durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Yükseltepe, Keçiören’de bulunan Lema Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği için muayene ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.