Diş Travmasında Önce Çocuğun Genel Durumunu Değerlendirin
Düşme veya çarpma yalnızca dişi etkilememiş olabilir.
Travmaya bilinç kaybı, tekrarlayan kusma, belirgin baş veya boyun yaralanması, nefes almada güçlük, kontrol edilemeyen kanama ya da ciddi yüz yaralanması eşlik ediyorsa öncelik tıbbi acil değerlendirmedir.
Çocuğun genel durumu uygunsa ağız bölgesindeki kanama temiz bir gazlı bezle hafif basınç uygulanarak kontrol edilmeye çalışılabilir. Yüzün dışından kısa süreli soğuk uygulama şişliği sınırlamaya yardımcı olabilir.
Dişin sallanıp sallanmadığını tekrar tekrar kontrol etmek, yer değiştirmiş dişi zorlamak veya kırık bölgeyle oynama yapmak uygun değildir.
Süt Dişi ile Daimi Diş Travması Neden Ayrı Değerlendirilir?
Travmanın hangi dişi etkilediğini bilmek önemlidir.
Süt dişlerinin kökleri, gelişmekte olan daimi dişlerle yakın ilişki içindedir. Bu nedenle süt dişindeki bir yaralanmada yalnızca mevcut diş değil, alttaki daimi dişin gelişimi de dikkate alınır.
Daimi dişlerde ise amaç mümkün olduğunda dişi ve çevre dokuları korumaktır.
Özellikle diş tamamen yuvasından çıktığında süt ve daimi diş için ilk yardım yaklaşımı birbirinden farklıdır.
Diş Kırıldıysa Ne Yapılmalı?
Darbe sonrasında dişin yalnızca küçük bir bölümü kırılabileceği gibi daha derin dokular da etkilenebilir.
Mümkünse kırılan diş parçası bulunmalı ve diş hekimi değerlendirmesine götürülmelidir. Parçayı temizlemek amacıyla kazımak veya sert biçimde fırçalamak gerekmez.
Kırığın yalnızca mineyi mi, daha derin diş dokularını mı etkilediği dışarıdan her zaman anlaşılamaz. Bu nedenle çocuk ağrı hissetmese bile değerlendirme yapılması önemlidir.
Diş Sallanıyor veya Yer Değiştirdiyse Ne Yapılmalı?
Travma sonrasında diş normal konumundan öne, arkaya veya yana doğru hareket etmiş olabilir. Diş daha uzun ya da daha kısa görünüyorsa da yer değiştirme söz konusu olabilir.
Dişi evde tekrar tekrar hareket ettirmek veya zorla eski konumuna itmeye çalışmak uygun değildir.
Süt ve daimi dişlerde yaklaşım farklı olabileceği için dişin konumu, hareketliliği, çevre dokular ve gerekiyorsa görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir.
Daimi Diş Tamamen Yerinden Çıktıysa Ne Yapılmalı?
Tamamen yuvasından çıkan daimi diş zaman açısından önemli bir dental acildir.
Diş bulunabiliyorsa:
- yalnızca beyaz görünen taç kısmından tutulmalı,
- kök yüzeyine dokunulmamalı ve kök ovulmamalı,
- kirliyse sert biçimde temizlenmemeli,
- kuru bırakılmamalıdır.
Dişin daimi diş olduğundan eminseniz ve koşullar uygunsa, travma rehberlerinde dişin mümkün olan en kısa sürede tekrar yuvasına yerleştirilmesi ilk seçenek olarak değerlendirilir.
Bunu yapmak mümkün değilse diş süt veya serum fizyolojik gibi uygun bir ortamda nemli tutulmalı ve çocukla birlikte gecikmeden diş hekimi değerlendirmesine götürülmelidir.
Dişin süt dişi mi daimi diş mi olduğundan emin değilseniz zorla yerine yerleştirmeye çalışmadan hızlı biçimde profesyonel değerlendirme alın.
Süt Dişi Tamamen Yerinden Çıktıysa Ne Yapılmalı?
Tamamen yuvasından çıkan süt dişi tekrar yerine yerleştirilmemelidir.
Süt dişinin kökü ile gelişmekte olan daimi diş arasındaki yakın ilişki nedeniyle tekrar yerine yerleştirme girişimi alttaki diş açısından ek risk oluşturabilir.
Çıkan diş mümkünse diş hekimi değerlendirmesine götürülebilir. Diş bulunamıyorsa da bu bilgi mutlaka paylaşılmalıdır; dişin ağız dokularına gömülmesi, yutulması veya nadiren solunum yoluna kaçması gibi olasılıkların değerlendirilmesi gerekebilir.
Özellikle öksürük, nefes almada güçlük veya başka solunum belirtisi bulunuyorsa tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
Diş Travması Muayenesinde Neler Değerlendirilir?
Travma muayenesinde yalnızca kırık bölgeye bakılmaz.
Değerlendirmede:
- travmanın ne zaman ve nasıl gerçekleştiği,
- dişin süt veya daimi diş olması,
- kırık veya yer değiştirme tipi,
- dişin hareketliliği,
- diş eti ve diğer yumuşak dokular,
- kapanışta değişiklik olup olmadığı,
- çevredeki dişler,
- gerektiğinde diş kökü, kemik ve gelişmekte olan daimi dişler
incelenebilir.
Travmanın türüne göre görüntüleme yöntemlerinden yararlanılması gerekebilir.
Tedavi planı da yalnızca “diş kırıldı” veya “diş sallanıyor” bilgisine değil, bu bulguların tamamına göre oluşturulur.
Travma Sonrası Kontroller Neden Önemlidir?
Dental travmanın etkileri her zaman ilk gün tamamen ortaya çıkmayabilir.
Travma geçiren dişte zaman içerisinde:
- renk değişikliği,
- ağrı veya hassasiyet,
- şişlik,
- diş eti bölgesinde enfeksiyon bulguları,
- hareketlilikte değişiklik,
- sürme veya gelişim sorunları
görülebilir.
Bu nedenle ilk muayene sonrasında önerilen kontrollerin sürdürülmesi önemlidir.
Özellikle süt dişi travmalarında gelişmekte olan daimi dişin durumu da sonraki dönemde takip edilebilir. Kontrol süresi ve sıklığı yaralanmanın türüne göre değişir.
Muayene ve Randevu Bilgileri
Çocuklarda diş travmasında uygulanacak yaklaşım, yaralanmanın türüne ve etkilenen dişin süt veya daimi diş olmasına göre değişir. Dişte kırık, belirgin sallanma, yer değiştirme veya tamamen yuvasından çıkma varsa değerlendirmeyi geciktirmemek önemlidir.
Yükseltepe, Keçiören’de bulunan Lema Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği için muayene ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.