Ortodonti Tedavisi Hangi Problemi Çözmeye Çalışır?
Ortodonti yalnızca “eğri dişleri düzeltme” işlemi değildir.
Ortodontik değerlendirmede dişlerin çene üzerindeki konumu, birbirleriyle kapanış ilişkileri ve gerektiğinde alt ve üst çenenin birbiriyle ilişkisi incelenir.
Ortodonti kapsamında;
- diş çapraşıklıkları,
- dişler arasındaki boşluklar,
- hatalı kapanışlar,
- diş sürme problemleri,
- bazı çene darlıkları ve uyumsuzlukları
değerlendirilebilir.
Bu nedenle tedavinin amacı yalnızca dişleri yan yana sıralamak değil, kişinin mevcut ortodontik problemini tanımlayarak uygun fonksiyonel ve dental ilişkiyi planlamaktır.
Önce Tedavi Yöntemi Değil, Problemin Türü Belirlenir
Ortodonti araştırırken sık sorulan ilk soru “Tel mi, şeffaf plak mı?” olur.
Oysa yöntem seçiminin öncesinde problemin ne olduğunun belirlenmesi gerekir.
Dişsel Problemler
Çapraşıklık, diş aralığı veya bazı kapanış problemleri esas olarak dişlerin konumuyla ilişkili olabilir.
Bu tür problemlerde dişlerin kontrollü biçimde hareket ettirilmesi için sabit braketler, şeffaf plaklar veya farklı ortodontik apareyler değerlendirilebilir.
Çene ve Büyüme ile İlişkili Problemler
Bazı ortodontik sorunlarda yalnızca dişlerin konumu değil, çenelerin büyümesi ve birbirleriyle ilişkisi de önemlidir.
Alt veya üst çenenin konumuyla ilişkili iskeletsel problemlerde kişinin büyüme-gelişim dönemi tedavi planını etkileyebilir. Yetişkinlikte iskeletsel problemlerin yaklaşımı çocuk ve ergenlerdeki büyüme döneminden farklı olabilir.
Aynı dış görünüşe sahip iki çapraşıklığın nedeni ve tedavi planı aynı olmak zorunda değildir.
Ortodonti Tedavisi Hangi Durumlarda Değerlendirilebilir?
Ortodontik değerlendirme aşağıdaki durumlarda gündeme gelebilir:
- dişlerin birbirinin üzerine gelmesi veya düzensiz sıralanması,
- dişler arasında belirgin aralıklar bulunması,
- üst ve alt dişlerin uyumsuz kapanması,
- çene darlığı şüphesi,
- bazı dişlerin beklenen konumda sürememesi,
- diş kaybı sonrasında komşu dişlerin boşluğa hareket etmesi,
- çocukluk dönemindeki erken süt dişi kayıplarına bağlı yer problemleri.
Sağlık Bakanlığına bağlı ortodonti klinikleri bu durumları ortodontik değerlendirme kapsamında ele almaktadır.
Bununla birlikte yalnızca diş görünümüne bakılarak internet üzerinden tedavi gereksinimi belirlenemez.
Çocuklarda ve Yetişkinlerde Ortodonti Aynı mıdır?
Tam olarak aynı değildir.
Yalnızca dişlerin konumuyla ilişkili birçok ortodontik problem yetişkinlikte de değerlendirilebilir. Sağlıklı diş ve çevre dokuların bulunması tedavi planlamasının önemli parçalarındandır.
Çocuklarda ise devam eden büyüme ve gelişim ayrıca önem taşır. Özellikle çenelerin birbirleriyle ilişkisini ilgilendiren bazı problemlerin erken dönemde fark edilmesi tedavi seçeneklerini değiştirebilir.
Bu nedenle çocuklarda ortodontik değerlendirme yalnızca bütün kalıcı dişlerin çıkmasını beklemek anlamına gelmez. Resmî sağlık kaynaklarında bazı gelişimsel sorunların erken yaşlarda değerlendirilmesinin yararlı olabileceği belirtilmektedir.
Diş Teli mi, Şeffaf Plak mı?
Her iki yaklaşım da ortodontik diş hareketi için kullanılabilir; ancak herkes için aynı yöntem uygun değildir.
Sabit Ortodontik Tedavi
Sabit tedavide braketler dişlerin üzerine yerleştirilir ve teller aracılığıyla dişlere kontrollü kuvvet uygulanır. Braketler hasta tarafından günlük olarak çıkarılmaz.
Şeffaf Plak Tedavisi
Şeffaf plaklar kişiye özel hazırlanan ve hasta tarafından takılıp çıkarılabilen ortodontik apareylerdir. Çapraşıklık, aralık veya bazı kapanış problemlerinde klinik değerlendirmeye göre kullanılabilir.
Şeffaf plak seçimi yalnızca görünüm tercihine göre yapılmamalıdır. Planlanan diş hareketlerinin özellikleri ve kişinin plakları önerilen şekilde kullanabilmesi de değerlendirmeye dahil edilir.
Doğru soru: “Hangisi daha iyi?” yerine “Benim ortodontik problemimde hangi yöntem gerekli diş hareketlerini daha uygun şekilde sağlayabilir?” olmalıdır.
Ortodonti Tedavisi Nasıl Planlanır?
Klinik Değerlendirme
İlk değerlendirmede dişlerin dizilimi, kapanış ilişkisi ve ağız içindeki mevcut durum incelenir.
Çocuk ve gençlerde büyüme-gelişim özelliklerinin değerlendirilmesi de gerekebilir.
Gerekli Kayıt ve Görüntülemeler
Tedavi planına göre ağız içi kayıtlar ve gerekli radyolojik incelemeler kullanılabilir.
Hangi kayıtların gerektiği kişiye ve ortodontik problemin kapsamına göre belirlenir.
Tedavi Yönteminin Belirlenmesi
Dişsel ve varsa iskeletsel problemler değerlendirildikten sonra sabit braket, şeffaf plak veya farklı ortodontik aparey seçenekleri ele alınabilir.
Düzenli Kontroller
Ortodontik diş hareketi kontrollü ve takip gerektiren bir süreçtir.
Sabit tedaviye ilişkin Sağlık Bakanlığı hasta bilgilendirmesinde kontrollerin düzenli sürdürülmesinin önemli olduğu, randevuların ve aparey kullanımının aksamasının tedavi süresini uzatabileceği belirtilmektedir.
Pekiştirme Dönemi
Aktif diş hareketleri tamamlandıktan sonra süreç her zaman doğrudan sona ermez.
Dişlerin yeni konumlarını koruyabilmesi amacıyla sabit veya çıkarılabilir pekiştirme apareyleri kullanılabilir. Bu aşama retansiyon veya pekiştirme tedavisi olarak adlandırılır.
Ortodonti Tedavisi Ne Kadar Sürer?
Herkes için geçerli sabit bir ortodonti tedavi süresi yoktur.
Süreyi etkileyebilecek faktörler arasında:
- problemin türü ve kapsamı,
- yapılması gereken diş hareketleri,
- büyüme-gelişim durumu,
- seçilen tedavi yaklaşımı,
- düzenli kontrollere devam edilmesi,
- aparey ve elastik kullanımına uyum
bulunabilir.
Sağlık Bakanlığına bağlı hasta bilgilendirmesinde de tedavi süresinin her hasta için değiştiği ve tedaviye uyumun süreyi etkileyebildiği belirtilmektedir.
Bu nedenle muayene yapılmadan “tedaviniz kesin şu kadar ay sürer” şeklinde bir süre vermek doğru değildir.
Ortodontik Tedavide Ağız Bakımı Neden Önemlidir?
Özellikle sabit braket ve teller kullanıldığında dişlerin bazı yüzeylerine ulaşmak daha zor olabilir.
Braket çevresinde plak ve yiyecek birikiminin yeterli şekilde temizlenmemesi:
- diş çürüğü,
- diş yüzeyinde lekelenme,
- diş eti problemleri
riskini artırabilir. Sağlık Bakanlığına bağlı sabit ortodonti hasta bilgilendirmesinde tedavi boyunca dikkatli ağız bakımının önemi özellikle vurgulanmaktadır.
Kişiye uygun fırçalama ve ara yüz temizliği önerileri kullanılan ortodontik apareye göre belirlenmelidir.
Ortodonti Tedavisinde Hassasiyet Olabilir mi?
Ortodontik apareyler yerleştirildikten veya kontrollerde aktive edildikten sonra dişlerde basınç hissi ya da geçici hassasiyet oluşabilir.
Sabit braketlerin ilk döneminde dudak ve yanak iç yüzeylerinde de uyum sürecine bağlı hassasiyet görülebilir.
Herkeste aynı düzeyde rahatsızlık beklenmez. Uzun süren veya olağan dışı şikâyetler tedaviyi takip eden diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
Ortodonti Tedavisi Bittiğinde Dişler Yeniden Hareket Eder mi?
Dişlerin aktif tedavi sonrasında eski konumlarına doğru hareket etme eğilimi bulunabilir.
Bu nedenle ortodontik tedavinin ardından sabit retainer veya çıkarılabilir pekiştirme plağı gibi yöntemler kullanılabilir. Pekiştirme süresi ve yöntemi kişisel tedavi planına göre belirlenir.
Aktif tedavinin bitmesi, kontrol ve koruma aşamasının gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Keçiören Ortodonti Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ortodonti sadece estetik amaçlı mı yapılır?
Hayır. Ortodonti dişlerin görünümünün yanı sıra dizilim, kapanış ve çene ilişkileriyle de ilgilenir. Tedavi planlamasında estetik ve fonksiyon birlikte değerlendirilir.
Yetişkinlerde diş teli veya şeffaf plak kullanılabilir mi?
Yetişkinlerde de ortodontik tedavi değerlendirilebilir. Ancak kişinin diş, diş eti ve kemik durumu ile problemin dişsel veya iskeletsel özellikleri tedavi planını etkiler.
Çocuklarda ortodonti için bütün kalıcı dişlerin çıkması beklenir mi?
Her durumda değil. Özellikle çene gelişimi, yer darlığı veya kapanışla ilişkili bazı problemlerde daha erken değerlendirme gerekebilir.
Şeffaf plak her çapraşıklıkta kullanılabilir mi?
Her vaka için otomatik olarak uygun kabul edilmemelidir. Şeffaf plaklar birçok ortodontik problemin tedavisinde değerlendirilebilir; uygulanabilirlik gerekli diş hareketleri ve klinik değerlendirmeye bağlıdır.
Ortodonti tedavisi ne kadar sürer?
Süre problemin kapsamına, tedavi yöntemine ve kişinin tedaviye uyumuna göre değişir. Muayene yapılmadan kesin bir süre verilmesi uygun değildir.
Diş teli takıldıktan sonra ağız bakımı değişir mi?
Sabit braketler temizliği güçleştirebildiği için ağız bakımına daha fazla dikkat edilmesi gerekir. Braket çevresinin yeterince temizlenmemesi çürük, lekelenme ve diş eti problemlerine yol açabilir.
Tedavi bittikten sonra retainer gerekir mi?
Aktif ortodontik tedavi sonrasında dişlerin yeni konumlarının korunması için pekiştirme tedavisi gerekebilir. Kullanılacak retainer tipi ve süresi kişiye göre belirlenir.
Muayene ve Randevu Bilgileri
Ortodontik tedavi yönteminin belirlenmesi için yalnızca dişlerin görünümü değil; çapraşıklığın veya kapanış probleminin türü, diş ve çevre dokuların durumu ve gerektiğinde büyüme-gelişim özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Lema Diş’in güncel başvuru seçenekleri için Randevu bölümünü inceleyebilirsiniz.