Ortodontide İlk Karar Tel veya Plak Seçmek Değildir
Ortodontik muayeneye gelen kişinin ilk sorusu çoğu zaman “şeffaf plak mı, tel mi?” olur.
Ancak doğru tedavi yöntemini belirleyebilmek için önce hangi dişlerin hareket ettirilmesi gerektiği ve kapanış ilişkisindeki problemin kapsamı anlaşılmalıdır.
Çapraşıklık, dişler arasındaki boşluklar ve yalnızca dişlerin konumunu ilgilendiren problemler ile çene gelişimini veya iskeletsel ilişkiyi ilgilendiren durumlar aynı şekilde planlanmaz.
Bu nedenle kullanılacak aparey, tedavi hedefi belirlendikten sonra seçilir.
Ortodonti Hangi Problemlerle İlgilenir?
Ortodonti, dişlerin dizilimi ve alt-üst dişlerin kapanış ilişkileriyle ilgilenen diş hekimliği alanıdır.
Ortodontik değerlendirme:
- dişlerde çapraşıklık,
- dişler arasında belirgin boşluklar,
- bazı dişlerin olması gereken konumdan farklı sürmesi,
- alt ve üst dişlerin uygun şekilde kapanmaması,
- büyüme döneminde çeneler arasındaki uyumsuzluk şüphesi,
- daha önce kaybedilen dişlerin ardından oluşan yer değişiklikleri
gibi durumlarda gündeme gelebilir.
Sorunun yalnızca görünümle mi sınırlı olduğu, yoksa kapanış ve çene ilişkisini de içerip içermediği tedavi planında önemlidir.
Ortodontik Tedavi Planı Nasıl Belirlenir?
Ortodontik tedavi kişiye göre planlanır.
Değerlendirmede:
- dişlerin mevcut konumu,
- alt ve üst dişlerin kapanışı,
- çene ilişkileri,
- kişinin yaşı ve büyüme durumu,
- diş eti ve destek dokuların sağlığı,
- mevcut çürük veya restorasyonlar,
- gerekli diş hareketlerinin kapsamı,
- kullanılacak apareye uyum
gibi faktörler dikkate alınabilir.
Gerektiğinde fotoğraflar, ölçüler/dijital kayıtlar ve uygun radyografik görüntüler tedavi planlamasına eklenebilir.
Metal Diş Teli Hangi Durumlarda Değerlendirilebilir?
Metal diş teli, dişlerin üzerine sabitlenen braketler ve bu braketlerden geçen ortodontik teller aracılığıyla diş hareketlerinin gerçekleştirildiği sabit tedavi yöntemlerinden biridir.
Hasta braketleri günlük olarak çıkarıp takmaz.
Metal braketler farklı düzeylerdeki ortodontik problemlerde değerlendirilebilir; ancak bir vakada metal tel kullanılabilecek olması diğer yöntemlerin uygun olmadığı anlamına gelmez.
Seçim, planlanan diş hareketleri ve kişinin tedavi ihtiyaçlarına göre yapılmalıdır.
Seramik Diş Teli ile Metal Diş Teli Arasındaki Fark Nedir?
Seramik diş teli de metal braketlerde olduğu gibi dişlerin üzerinde sabit kalan bir ortodontik sistemdir.
Temel farklardan biri braketlerin görünümüdür. Diş rengine daha yakın veya daha az belirgin braketler, sabit ortodontik tedavi isteyen ancak görünürlüğü azaltmayı önemseyen kişilerde değerlendirilebilir.
Bununla birlikte yalnızca estetik görünüm tedavi yönteminin belirlenmesi için yeterli değildir.
Braket tipi seçilirken tedavi hedefleri, mekanik gereksinimler, bakım koşulları ve kişinin beklentileri birlikte değerlendirilir.
Şeffaf Plak Tedavisi Kimler İçin Değerlendirilebilir?
Şeffaf plak tedavisinde kişiye özel hazırlanan çıkarılabilir plaklar belirli bir plan doğrultusunda dişlere kontrollü kuvvet uygular.
Şeffaf plakların en önemli özelliklerinden biri yemek ve ağız bakımı sırasında çıkarılabilmeleridir.
Ancak çıkarılabilir olmaları, tedavinin kişinin kullanım uyumuna daha fazla bağlı olması anlamına da gelir. Plakların önerilen düzende kullanılmaması planlanan diş hareketlerini ve tedavi sürecini etkileyebilir.
Her ortodontik problem aynı plak sistemiyle çözülemeyeceğinden, uygunluk muayene ve tedavi planı sonucunda belirlenir.
Şeffaf Plak mı Diş Teli mi Daha Uygundur?
Tek bir yöntem herkes için daha iyi değildir.
| Şeffaf plak | Sabit diş teli |
|---|---|
| Hasta tarafından çıkarılıp takılabilir | Diş üzerinde sabit kalır |
| Ağız bakımı sırasında çıkarılabilir | Braket ve tel çevresinin ayrıca temizlenmesi gerekir |
| Düzenli kullanım uyumu önemlidir | Tedavi sistemi günlük olarak çıkarılamaz |
| Uygunluk planlanan diş hareketlerine göre değerlendirilir | Metal veya seramik braket seçenekleri bulunabilir |
Tedavinin doğru seçimi yalnızca görünürlük veya kullanım kolaylığı üzerinden yapılmamalıdır.
Ortodontik problemin tipi ve tedavi için gerekli hareketler temel belirleyicilerdir.
Çocuklarda Ortodontik Değerlendirme Neden Farklıdır?
Çocuk ortodontisinde yalnızca mevcut dişlerin dizilimi değil, devam eden diş sürmesi ve çene-yüz gelişimi de dikkate alınır.
Karma dişlenme döneminde yapılan erken ortodontik değerlendirme:
- sürme problemlerinin,
- yer darlığının,
- belirgin çene ilişkisi sorunlarının,
- erken süt dişi kayıplarının oluşturabileceği etkilerin
fark edilmesine yardımcı olabilir.
Ancak erken değerlendirme yapılması, her çocuğa hemen tel veya başka bir aktif aparey uygulanacağı anlamına gelmez.
Bazı durumlar yalnızca takip edilebilir; bazılarında büyüme döneminden yararlanılan daha erken bir yaklaşım değerlendirilebilir.
Yetişkinlerde Ortodonti Tedavisi Yapılabilir mi?
Evet. Ortodontik tedavi yalnızca çocuk ve ergenlere özgü değildir.
Yetişkin ortodontisinde metal veya seramik sabit braketler ile uygun vakalarda şeffaf plak seçenekleri değerlendirilebilir.
Ancak yetişkinlerde:
- diş eti ve kemik desteği,
- eksik dişler,
- implantlar,
- kron ve köprü gibi mevcut restorasyonlar,
- daha önce yapılan diş tedavileri,
- iskeletsel çene ilişkileri
planlamayı etkileyebilir.
Belirgin iskeletsel çene uyumsuzluklarında yalnızca dişleri hareket ettirmek yeterli olmayabilir ve farklı disiplinlerin birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.
Ortodontik Tedavinin Süresi Neye Göre Değişir?
Ortodontik tedavinin herkes için geçerli sabit bir süresi yoktur.
Tedavi süresini:
- problemin kapsamı,
- hareket ettirilmesi gereken diş sayısı ve mesafe,
- çene ilişkileri,
- kullanılan ortodontik sistem,
- büyüme-gelişim durumu,
- şeffaf plak veya elastik gibi çıkarılabilir unsurlarda kullanım uyumu,
- kontrol randevularının düzenli sürdürülmesi
etkileyebilir.
Bu nedenle yalnızca kullanılan sistemin adına bakarak tedavi süresi garantisi vermek doğru değildir.
Tedavi Sırasında Ağız Bakımı Neden Önemlidir?
Ortodontik tedavide ağız bakımı aktif tedavinin bir parçasıdır.
Sabit braket kullanılıyorsa plak ve besin birikiminin artabileceği braket-tel çevresinin dikkatli temizlenmesi gerekir.
Şeffaf plak kullanılıyorsa doğal dişlerin yanında plakların temizliği ve plakların temiz dişler üzerine takılması önemlidir.
Tedavi sırasında aktif çürük veya diş eti problemi gelişmesi, ağız sağlığını ve bazı durumlarda ortodontik tedavinin ilerleyişini etkileyebilir.
Bu nedenle düzenli ağız bakımının sürdürülmesi gerekir.
Aktif Tedaviden Sonra Pekiştirme Neden Gerekir?
Diş tellerinin çıkarılması veya şeffaf plaklarla planlanan hareketlerin tamamlanması ortodontik sürecin son adımı olmayabilir.
Dişlerin yeni konumlarında kalmasına yardımcı olmak için retainer veya pekiştirme apareyleri kullanılabilir.
Pekiştirme:
- dişlerin tedavi sonrasında yeniden hareket etme eğilimini sınırlamaya,
- yeni konumların korunmasına
yardımcı olur.
Sabit veya çıkarılabilir retainer seçenekleri bulunabilir. Hangi apareyin ne kadar süre ve hangi düzende kullanılacağı kişiye göre planlanır.
Pekiştirme önerilerine uyulmaması dişlerin zaman içerisinde yeniden yer değiştirme riskini artırabilir.
Muayene ve Randevu Bilgileri
Ortodontik tedavide metal tel, seramik braket veya şeffaf plak seçimi yalnızca estetik tercihe göre yapılmaz. Dişlerin dizilimi, kapanış ilişkisi, çene gelişimi, ağız-diş sağlığı ve planlanan diş hareketleri birlikte değerlendirilmelidir.
Yükseltepe, Keçiören’de bulunan Lema Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği için muayene ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.
