Erken Süt Dişi Kaybında Önce Yer İhtiyacı Değerlendirilir
Süt dişleri yalnızca çiğneme işlevi görmez. Daimi dişler sürmeden önce diş dizisindeki mevcut alanın korunmasına da katkıda bulunurlar.
Bir süt dişi doğal düşme zamanından önce kaybedildiğinde komşu dişlerin zaman içerisinde oluşan boşluğa doğru hareket etmesi mümkün olabilir. Böyle bir değişim, alttan sürecek daimi diş için mevcut alanı etkileyebilir.
Ancak erken diş kaybı tek başına yer tutucu uygulanması için yeterli karar kriteri değildir. Öncelikle kaybedilen dişin konumu ve çocuğun devam eden diş gelişimi değerlendirilir.
Yer Tutucu Nedir ve Ne Amaçla Kullanılır?
Yer tutucu, erken kaybedilen süt dişinden sonra oluşan boşluğun korunmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan sabit veya hareketli bir apareydir.
Temel amaç aktif olarak dişleri düzeltmek değil, mevcut dişlerin boşluğa doğru istenmeyen hareketini sınırlayarak daimi diş için gerekli alanı korumaktır.
Bu nedenle yer tutucu ile aktif ortodontik tedavi aynı işlem değildir.
Her Erken Süt Dişi Kaybında Yer Tutucu Gerekir mi?
Hayır.
Yer tutucu gereksinimi her çocuk ve her kaybedilen diş için ayrı değerlendirilir.
Örneğin daimi dişin sürmesine çok az süre kalmış bir durum ile daimi dişin gelişiminin daha erken aşamada olduğu bir kayıp aynı şekilde planlanmayabilir. Mevcut diş dizilimi ve boşluğun durumu da kararı değiştirebilir.
Bu nedenle “süt dişi erken çekildi, mutlaka yer tutucu yapılmalıdır” şeklinde genel bir kural kullanılmaz.
Yer Tutucu Kararı Hangi Faktörlere Göre Verilir?
Yer tutucu planlanırken yalnızca çocuğun yaşı dikkate alınmaz.
Değerlendirmede:
- hangi süt dişinin kaybedildiği,
- diş kaybının ne zaman gerçekleştiği,
- mevcut boşluğun durumu,
- komşu dişlerin konumu,
- daimi dişin gelişim ve sürme aşaması,
- çocuğun dişlenme dönemi,
- ağız bakımının sürdürülebilirliği,
- çocuğun apareye uyumu
gibi faktörler birlikte ele alınabilir.
Gerektiğinde dişlerin ve gelişmekte olan daimi dişin durumunun değerlendirilmesine yardımcı olmak için görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Sabit ve Hareketli Yer Tutucu Arasındaki Fark Nedir?
Yer tutucular genel olarak sabit ve hareketli seçeneklere ayrılabilir. Hangi seçeneğin uygun olduğu kaybedilen dişlerin konumuna, dişlenme dönemine ve çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Sabit Yer Tutucular
Sabit yer tutucular çocuk tarafından günlük olarak çıkarılıp takılmaz. Diş hekimi tarafından ağız içinde sabitlenecek şekilde planlanırlar.
Bu apareylerde yerinde durma, temizlik ve destek alınan dişlerin durumu kontroller sırasında değerlendirilir.
Hareketli Yer Tutucular
Hareketli yer tutucular çocuk tarafından çıkarılıp takılabilen apareylerdir.
Bu seçeneklerde tedavinin planlandığı şekilde sürdürülebilmesi çocuğun kullanım uyumuna ve apareyin bakımına daha fazla bağlı olabilir.
Her çocuk için hareketli veya sabit seçeneklerden birinin diğerinden mutlak olarak daha iyi olduğu söylenemez.
Yer Tutucu Uygulama Süreci Nasıl İlerler?
İlk aşamada erken kaybedilen süt dişinin bulunduğu bölge ve mevcut dişlenme değerlendirilir.
Daimi dişin gelişimi, mevcut alan ve komşu dişlerin konumu incelendikten sonra yer tutmaya ihtiyaç olup olmadığı belirlenir.
Yer tutucu uygun görülürse apareyin tipi ağız içindeki duruma göre planlanır. Uygulamanın ardından apareyin ağız içindeki durumu, çocuğun kullanımı ve daimi dişin sürme süreci kontrollerle izlenir.
Yer Tutucu Kaybedilmiş Alanı Geri Kazandırır mı?
Yer tutucunun temel görevi mevcut alanı korumaktır.
Erken diş kaybından sonra komşu dişler boşluğa hareket etmiş ve gerekli alan daha önce azalmışsa yalnızca pasif bir yer tutucu ile bu alanın otomatik olarak geri kazanılması beklenmez.
Böyle bir durumda mevcut yer kaybının ayrıca değerlendirilmesi ve gerekiyorsa farklı bir ortodontik yaklaşım planlanması gerekebilir.
Bu nedenle erken süt dişi kaybından sonra değerlendirme zamanlaması önemlidir.
Yer Tutucu Ne Kadar Süre Kullanılır?
Yer tutucunun kullanım süresi her çocukta aynı değildir.
Amaç, daimi dişin sürmesi için gerekli alanı ihtiyaç devam ettiği sürece korumaktır. Daimi dişin gelişimi ve sürmesi takip edildikçe apareyin kullanılmaya devam edip etmeyeceği yeniden değerlendirilir.
Çocuğun büyümesi ve dişlenmenin değişmesi sırasında apareyin ayarlanması, yenilenmesi veya çıkarılması gerekebilir.
Yer Tutucu Kullanırken Ağız Bakımı Nasıl Sürdürülür?
Yer tutucu kullanılması günlük ağız bakımını ortadan kaldırmaz.
Dişlerin ve apareyin çevresindeki bölgelerin temiz tutulması önemlidir. Sabit apareylerde özellikle destek alınan dişlerin çevresi düzenli şekilde temizlenmelidir.
Hareketli aparey kullanılıyorsa diş hekiminin kullanım ve temizlik talimatlarına uyulmalıdır.
Apereyin kırılması, gevşemesi, kaybolması veya ağız içerisinde rahatsızlık oluşturması durumunda kendi kendine müdahale etmek yerine diş hekimi değerlendirmesi alınmalıdır.
Kontroller Neden Önemlidir?
Yer tutucunun ağızda bulunması tek başına takip sürecinin tamamlandığı anlamına gelmez.
Kontroller sırasında:
- apareyin yerinde ve bütün olup olmadığı,
- destek aldığı dişlerin durumu,
- ağız hijyeni,
- mevcut boşluğun korunup korunmadığı,
- alttan gelen daimi dişin gelişimi ve sürmesi
değerlendirilebilir.
Dişlenme değiştikçe yer tutucunun işlevi de yeniden değerlendirilir.
Muayene ve Randevu Bilgileri
Erken süt dişi kaybından sonra yer tutucu gerekip gerekmediği yalnızca çocuğun yaşına göre belirlenmez. Kaybedilen diş, mevcut yer, daimi dişin gelişimi ve dişlenme dönemi birlikte değerlendirilmelidir.
Yükseltepe, Keçiören’de bulunan Lema Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği için muayene ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.